|
| |
O Vukmanovcu...
Geografski položaj, stanovništvo, istorija...
Vukmanovac se nalazi u Levču (opština Rekovac) na sedmom kilometru istočno od Rekovca. Levač se nalazi u centralnom delu Srbije, a na jugoistočnom kraju Šumadije, u uglu koji čine Zapadna i Velika Morava, uglavnom između Gledićkih planina na zapadu i Juhora na istoku.
 
Okružuju ga manji šumski krajevi, Gruža na zapadu, Lepenica na severozapadu, Belica na severu i Temnić na jugoistoku. Vukmanovac se nalazi između sledećih levačkih sela: Kavadara na zapadu; Ursula na severu; Loćike na severoistoku; Beočića na jugoistoku; Sekuriča na jugu i Rabenovca na Jugozapadu. |
Ovde su i daljine izražene u km do najbližih mesta:
// 1.9km do Rabenovca
// 2.3km do Kavadara
// 2.8km do Tečića
// 3.4km do Loćike
// 3.1km do Beočića
// 4.8km do Sekuriča
// 5.1km do Ursula
// 5.7km do Belušića
// 5.3km do Medojevca
// 6.1km do Lukara
// 5.9km do Topole
// 6.8km do Brajnovca
// 5.9km do Rekovca
// 6.5km do Lomnice
// 6.2km do Komarana
// 8.6km do Šantarovca
// 7.3km do Dragova
// 7.4km do Dragoševca
// 8.9km do Gornjeg Krčina
// 7.1km do Gornjeg Parloga
// 8.9km do Cikota
// 9.6km do Pajkovca
// 9.5km do Kolara
Vazdušnom linijom aproksimativno.
|
|
Kroz Vukmanovac protiče Dulenska reka (Dulenka), koja izvire na istočnim padinama Gledićkih planina, u selu Dulene, a kod sela Dragoševca spaja se sa Županjevačkom rekom i čine reku Lugomir, levu pritoku Velike Morave. Reka je duga 30 km sa površinom sliva 78 km², a prosečni protok je 0,6 m³/s. U izvorištu kod sela Dulena izgrađeno je malo veštačko jezero iz kojeg se grad Kragujevac delimično snabdeva vodom.
Vukmanovac se nalazi u Pomoravskom okrugu i zauzima površinu od 828 hektara. Pozivni broj je 035 (+38135), poštanski broj je 35274, a registarska oznaka JA.
Najbliži aerodrom nalazi se u Nišu i udaljen je 78,7 km jugo-istočno od Vukmanovca. Sledeći po udaljenosti je naravno aerodrom "Nikola Tesla" u Beogradu koji je udaljen 128,6 km severo-zapadno. Trebalo bi još pomenuti i aerodrome u Prištini 140 km i u Skoplju 211.5 km južno. Kada ste u Vukmanovcu najbliži hoteli u kojima možete odsesti, nalaze se u Jagodini i u Kragujevcu (oko 25 km).
Prema popisu stanovništva iz 1991. u Vukmanovcu je bilo 184 domaćinstava sa 630 stanovnika. Prema popisu iz 2002. bilo je 477 stanovnika. U selu živi 413 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 49,8 godina (47,4 kod muškaraca i 52,0 kod žena). U naselju ima 183 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,61.
Vukmanovac je velikim delom naseljen Srbima. Etnički sastav (2002) glasi ovako: 475 Srba(99,58%) i 1 Crnogorac(0,20%). U poslednja tri popisa primećen je pad u broju stanovnika.
 
|
Stanovništvo prema polu i starosti
|
Domaćinstva
|
Stanovništvo staro 15 i više godina prema bračnom stanju i polu
|
Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja
|
Prema arheološkim istraživanjima i nalazima iz starijeg kamenog doba (paleolita), predmetima materijalne kulture nosilaca koji se mogu smatrati savremenicima takozvanog Krapinskog čoveka zaključeno je da se na ovim prostorima život odvijao još pre oko 100.000 godina.
U Srpskoj istoriji Levač (a zajedno sa njim i Vukmanovac) se pominju još od 12. veka, za vreme vladavine Stefana Nemanje, koji je 1183. godine od Vizantije oslobodio Levač, Lepenicu i Belicu. Od tada Levač, a i Vukmanovac nisu pripadali ni jednoj drugoj državi sem Srbiji. I kasnije se ovaj kraj pominje u istoriji uglavnom vezano za ratna zbivanja.
"Tako Turske Hatlije izlete na nji udare razbiju, i Srbe u begstvo obrate, gdi mnoge Srbe izseku; i u ovim bitkama napadajućim na Jagodinu padne u boju oko 150 Srba mrtvi, 50 ranjeni i oko 20 Turci zarobe i izseku.
Razbijeni Srbi ipak ne izgube prisustvije duha, ni kuraži, da za slobodu svoju mreti nežale; stanu se opet u Crnom-vrhu za napad na Turke skupljati. Kara-Đorđe ode u Temnić, pa potom i u Levač, te sav narod okruga Jagodinskog na oružije podigne; pa po drugi put sa većom vojskom na Jagodinu 16. marta dođe, sa sviju strana Jagodinu obkoli i na juriš varoš uzme, mnoge Turke pobije i zarobi, koje ozlojeđeni Srbi zbog prve bitke sve izseku, varoš opljene i zapale."
iz knjige "Kojekude Srbijo" Konstantina N. Nenadovića o Karađorđu
|
SPOMEN ČESMA u Vukmanovcu posvećena palim ratnicima |
Legendi o tome kako je Vukmanovac dobio svoje interesantno ime, ima na pretek. Od toga kako je ovo nekada bio toliko bogat kraj da su govedima vukli novac, do toga kako su majstori jurili nekog Vukmana koji ih je prevario i nije im isplatio zarađeni novac. Ipak, najrealnije zvuči ona koju je opisao Brativoje Marković u svojoj knjizi "Priče o levačkim selima", a i ona se najvećim delom poklapa sa legendama koje su meštani prenosili sa kolena na koleno. Ta legenda opisuje kako se posle kosovske bitke u ovaj kraj doselila neka udovica Loća, po kojoj je naravno susedno selo Loćika dobilo ime, sa svoja tri sina - Ristom, Tiosavom - Crvenkom i Vukmanom.
Rista je očigledno bio odmetnik i hajduk jer ga legenda opisuje kao veoma hrabrog čoveka koji se stalno tukao sa Turcima, hvatao ih žive, vezivao za veliki točak i puštao niz jedno brdo, što je u to vreme bila najsurovija kazna koja se mogla primeniti na neprijatelju. Ovakav vid kazne opisuju i druge legende iz ovih krajeva i često se u pričama može čuti izraz - smrt na točku (osudio ga na smrt na točku). To brdo niz koje je Rista puštao Turke danas se zove Ristino brdo.
Drugi sin Tiosav je gajio vinovu lozu i proizvodio vino, po čemu je ovaj kraj i danas poznat. Priča govori o tome kako je grožđe toliko rađalo da se ceo rod nije mogao smestiti u kace i bačve, te da je Tiosav-Crvenko višak sipovao u potok, pa ga po tome nazvaše Crvenkov potok. Naravno veruje se da je ova priča istinita jer i druge legende govore o tome kako se višak roda često morao baciti, najviše zbog nedostatka posuda koje su u to vreme bile preskupe za običnog seljaka. Drugi ipak veruju da je u taj potok odvožen samo otpad (džibra), pa je potok izgledao kao da njime teče vino. Ovo je nažalost i danas praksa u ovim krajevima. Ne postoje deponije, već se sav otpad odvozi i baca u potoke i reke.
Što se tiče trećeg sina Vukmana, misli se da se on vrlo brzo odvojio od majke i braće, odselio sa tog mesta i nastanio par kilometara dalje na mestu na kome se danas nalazi Vukmanovac. Od njegovih potomaka i od ljudi koji su se naseljavali u blizini njihovih kuća nastalo je selo. Ovo je najverovatnije tačno jer se i danas delovi sela nazivaju po određenim ljudima, uglavnom osobama od kojih potiče loza određene familije koja taj deo sela nastanjuje. Npr. deo sela koji se zove ješitska mala po Jevremu - Ješi, a sve porodice koje čine njegovi potomci - Ješići, bez obzira što se ustvari prezivaju Dimitrijević ili Jovanović. Idem u Vukmanovac - u mesto gde živi Vukman, deo gde su naseljeni Vukmanovi potomci - Vukmanovci ili Vukmanov potomak - Vukmanovac. Tako se jednostavno dolazi do zaključka kako je selo dobilo ime.
M.D.
|
|
|
| |
|
|
